تعبير به « حبل الدّين » ( ريسمان دين ) كه به صورت مفرد آمده ، اشاره‌اى به وحدت آيين حق است و اين كه تمام اصول تعليمات انبيا به ريشهء واحدى باز مىگردد ، هر چند دستورات و برنامه‌ها و تعليم معارف ، با گذشته تفاوت مىيافته است . قرآن مجيد در يك جملهء پر معنى در اين زمينه از قول مؤمنان صادق مىگويد : « لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ » . « 1 » تعبير به « اختلف النجر » نشان مىدهد كه اختلافات در عصر جاهليّت اختلافات صورى و در شاخ و برگ نبود ، بلكه اختلافات اصولى و بنيادين بود . بلكه مىتوان گفت اين تعبير اشاره‌اى است به اين معنى كه حتّى پايه‌هاى فطرت انسانى و اصول شناخته شدهء فطرى مانند توحيد و عشق به نيكيها و پاكيها همه متزلزل شده بود و يا نظام ارزشى جامعه بسيار متفاوت گشته و هر گروهى با معيار جداگانه‌اى با مسائل برخورد داشتند و همين عامل اساسى تشتّت امور بود . تعبير به « تشتّت الامر » مىتواند اشاره‌اى به اختلاف فوق العادهء مذاهب آن زمان باشد ( به اين طرز كه منظور از امر را امر دين بدانيم ) و يا تشتّت و پراكندگى در همهء امور اجتماعى ، چه امر دين و چه دنيا ، چه مسائل مربوط به اجتماع و چه خانواده ، چه مسائل اقتصادى ، يا اخلاقى . و معناى دوّم تناسب بيشترى با عصر جاهليّت دارد ، و بدبختى بزرگ ، اين جاست كه انسان در ميان شك و ترديد و بىايمانى و انواع اختلافات و پراكندگى و فساد غوطه‌ور باشد و راه گريزى نيز از آن نداشته باشند به طورى كه يأس و نااميدى سر تا پاى وجود او را فرا گرفته باشد . و اين يك ترسيم واقعى از آن زمان است . سپس در پنج جملهء ديگر نتايج آن وضع نابسامان را بيان فرموده ، مىگويد : « در چنين محيطى هدايت فراموش شده و گمراهى و نابينايى ، همه را فرا گرفته بود ، و درست به همين دليل خداوند رحمان معصيت مىشد و شيطان يارى مىگرديد و ايمان

--> ( 1 ) سورهء بقره ، آيهء 285 .